Με ένα πακέτο μέτρων που αναμένεται να κινηθεί περίπου στα 2 δισ. ευρώ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανεβαίνει στη ΔΕΘ με στόχο να μετατρέψει τη δημοσιονομική υπεραπόδοση της οικονομίας σε άμεση ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Το κρίσιμο στοίχημα για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο το ύψος των παρεμβάσεων, αλλά ο χρόνος στον οποίο αυτές θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές στην τσέπη των πολιτών, με ορίζοντα τις εθνικές εκλογές της άνοιξης του 2027.
Η ΔΕΘ ως αφετηρία μιας προεκλογικής διαδρομής
Η φετινή παρουσία του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης αποκτά διαφορετικό πολιτικό βάρος. Δεν πρόκειται απλώς για την παρουσίαση ενός ακόμη οικονομικού πακέτου, αλλά για την έναρξη μιας αλληλουχίας μέτρων που θα ξεδιπλώνεται από το φθινόπωρο του 2026 έως την άνοιξη του 2027 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε βάθος τετραετίας.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Bloomberg, το πακέτο που αναμένεται να παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης το Σάββατο στη ΔΕΘ υπολογίζεται περίπου στα 2 δισ. ευρώ, αν και οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί και τα ποσά ενδέχεται να μεταβληθούν.
Στο επίκεντρο βρίσκονται φορολογικές ελαφρύνσεις, ενισχύσεις για αυτοαπασχολούμενους και συνταξιούχους, αλλά και παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος. Η κυβέρνηση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να αξιοποιήσει τον δημοσιονομικό χώρο που έχει δημιουργηθεί από τις καλύτερες επιδόσεις του προϋπολογισμού, χωρίς να θέσει σε αμφισβήτηση την εικόνα δημοσιονομικής αξιοπιστίας που έχει οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια.
Το κρίσιμο ζητούμενο: χρήματα στην τσέπη
Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι η τελευταία ΔΕΘ πριν από τις εθνικές εκλογές δεν μπορεί να εξαντληθεί σε μια γενική παράθεση οικονομικών εξαγγελιών. Η πολιτική αποτελεσματικότητα των μέτρων θα κριθεί από το εάν και πότε θα αποτυπωθούν στο διαθέσιμο εισόδημα.
Γι’ αυτό και ο σχεδιασμός περιλαμβάνει διαφορετικά χρονικά σημεία. Ο Νοέμβριος, ο Ιανουάριος και η άνοιξη του 2027 δημιουργούν ένα ημερολόγιο σταδιακής ενίσχυσης του εισοδήματος, με τις παρεμβάσεις να αποκτούν διαδοχικά μεγαλύτερη ορατότητα.
Η λογική είναι σαφής: οι πολίτες να μην αντιμετωπίσουν ένα μεμονωμένο πακέτο ανακοινώσεων, αλλά μια σειρά από αλλαγές που θα αρχίσουν να εφαρμόζονται και να αποτυπώνονται στην καθημερινότητά τους.
Ελεύθεροι επαγγελματίες στο επίκεντρο
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες αποτελούν μία από τις βασικές ομάδες στις οποίες στρέφεται η κυβερνητική πολιτική. Στο τραπέζι βρίσκεται η σταδιακή αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου, με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση στη ρευστότητα των επαγγελματιών και των μικρών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, εξετάζονται διορθώσεις στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης. Η κατεύθυνση είναι να υπάρξουν παρεμβάσεις που θα περιορίζουν στρεβλώσεις και θα λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τη συνέπεια των επαγγελματιών στις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για τις επιχειρήσεις, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση.
Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα διαθέτει ήδη χρηματοδοτικά εργαλεία ύψους 2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τις φορολογικές παρεμβάσεις.
Συνταξιούχοι: Το πρώτο κύμα ενίσχυσης
Οι συνταξιούχοι αποτελούν ένα ακόμη βασικό κοινό του κυβερνητικού σχεδιασμού. Η ενίσχυση του εισοδήματός τους θα προκύψει από τη μόνιμη ετήσια οικονομική ενίσχυση, τη νέα αναπροσαρμογή των συντάξεων και τις παρεμβάσεις για την προσωπική διαφορά.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται η αύξηση της ενίσχυσης του Νοεμβρίου, η οποία σήμερα ανέρχεται στα 300 ευρώ.
Ο Νοέμβριος αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί το πρώτο σημείο στο οποίο ένα μέρος των εξαγγελιών της ΔΕΘ μπορεί να μετατραπεί σε άμεση οικονομική ενίσχυση για τους δικαιούχους.
Αγρότες: Η δύσκολη εξίσωση
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος έχουν και οι παρεμβάσεις για τους αγρότες. Το αυξημένο κόστος παραγωγής, η ενέργεια και οι συνέπειες των αλλεπάλληλων κρίσεων έχουν περιορίσει το διαθέσιμο αγροτικό εισόδημα, ενώ η δυσαρέσκεια στον συγκεκριμένο χώρο έχει ενισχυθεί.
Η κυβέρνηση καλείται επομένως να σχεδιάσει μέτρα με σαφές και αναγνωρίσιμο οικονομικό αποτέλεσμα. Το ζητούμενο είναι η στήριξη να μην παραμείνει σε επίπεδο εξαγγελιών, αλλά να γίνει αντιληπτή από τους παραγωγούς ως πραγματική μείωση του κόστους ή αύξηση του εισοδήματος.
Ο κατώτατος μισθός προς τα 1.000 ευρώ
Ένα από τα μέτρα που θα λειτουργήσουν σε μεταγενέστερο χρόνο είναι η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού την άνοιξη του 2027.
Από τα 920 ευρώ σήμερα, ο κυβερνητικός στόχος είναι ο κατώτατος μισθός να πλησιάσει ή ακόμη και να αγγίξει τα 1.000 ευρώ. Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς θα γίνει αισθητή στις αποδοχές των εργαζομένων λίγους μήνες πριν από την εκλογική αναμέτρηση.
Έτσι, η εισοδηματική πολιτική δεν περιορίζεται στη ΔΕΘ, αλλά αποκτά διάρκεια και διαδοχικά ορόσημα.
Το εκλογικό ημερολόγιο του εισοδήματος
Ο σχεδιασμός μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις βασικούς σταθμούς:
Νοέμβριος 2026: Πρώτο κύμα οικονομικών ενισχύσεων, με έμφαση στους συνταξιούχους.
Ιανουάριος 2027: Ενεργοποίηση νέων φορολογικών και εισοδηματικών παρεμβάσεων.
Άνοιξη 2027: Νέα αύξηση του κατώτατου μισθού και σταδιακή αποτύπωση των αλλαγών στη φορολογία των εισοδημάτων του 2026.
Η χρονική κατανομή των μέτρων έχει επομένως τη δική της πολιτική σημασία. Η κυβέρνηση θέλει η βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος να αποτελεί μια συνεχή διαδικασία και όχι ένα γεγονός που θα εξαντληθεί το Σαββατοκύριακο της ΔΕΘ.
Η δημοσιονομική αξιοπιστία ως όριο
Το Bloomberg επισημαίνει ότι η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη ισορροπία: από τη μία πλευρά πρέπει να απαντήσει στην πίεση από το κόστος ζωής και, από την άλλη, να διατηρήσει τη δημοσιονομική αξιοπιστία που έχει αποκατασταθεί τα τελευταία χρόνια.
Η Ελλάδα έχει περιθώριο για πρόσθετες δαπάνες λόγω των υψηλότερων του αναμενομένου δημοσιονομικών επιδόσεων, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 αναμένεται να ξεπεράσει τον αρχικό στόχο.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόωρη αποπληρωμή σχεδόν 13 δισ. ευρώ δανειακών υποχρεώσεων μέσα στη χρονιά. Πρόκειται για κίνηση που αποτυπώνει την προσπάθεια της κυβέρνησης να συνδυάσει τη στήριξη της οικονομίας με τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους.
Οι αγορές κοιτούν ήδη την επόμενη ημέρα
Η οικονομική πολιτική μετά τις εκλογές αποτελεί ήδη αντικείμενο ενδιαφέροντος για τους επενδυτές. Η θετική προοπτική που έδωσε στην Ελλάδα ο ιαπωνικός οίκος αξιολόγησης R&I τον Αύγουστο συνδέθηκε με την ανάπτυξη, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και την περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους.
Ο οίκος έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο αναβάθμισης, εφόσον επιβεβαιωθεί ότι η δημοσιονομική εξυγίανση και η οικονομική αναζωογόνηση θα συνεχιστούν και μετά τις εκλογές.
Παράλληλα, όπως επισημαίνει το Bloomberg, από την επανεκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη το 2023 η Ελλάδα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και από τους πέντε οίκους αξιολόγησης που παρακολουθεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Ελλάδα δανείζεται σήμερα με χαμηλότερο κόστος από την Ιταλία και τη Γαλλία, γεγονός που καταδεικνύει πόσο διαφορετική είναι η εικόνα της χώρας στις αγορές σε σχέση με την περίοδο της κρίσης χρέους.
Η τρίτη θητεία και το σχέδιο έως το 2030
Η ΔΕΘ δεν θα αφορά μόνο το 2027. Σύμφωνα με το Bloomberg, ο πρωθυπουργός αναμένεται να παρουσιάσει και τον ευρύτερο σχεδιασμό της κυβέρνησης έως το 2030, στην περίπτωση που η Νέα Δημοκρατία εξασφαλίσει τρίτη θητεία.
Εδώ βρίσκεται και η δεύτερη διάσταση της φετινής ομιλίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα πρέπει να πείσει ταυτόχρονα για το άμεσο οικονομικό όφελος των μέτρων και για τη μακροπρόθεσμη πορεία της χώρας.
Το πολιτικό περιβάλλον, ωστόσο, παραμένει αβέβαιο. Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί σημαντικό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, χωρίς όμως να φαίνεται μέχρι σήμερα ότι εξασφαλίζει αυτοδυναμία. Το κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό και η εμφάνιση νέων κομμάτων καθιστούν το μετεκλογικό τοπίο δύσκολο να προβλεφθεί.
Το πραγματικό στοίχημα της κυβέρνησης
Η φετινή ΔΕΘ θα αποτελέσει, επομένως, περισσότερο από μια παρουσίαση οικονομικών μέτρων. Θα είναι η αφετηρία μιας προσπάθειας να μετατραπεί η δημοσιονομική υπεραπόδοση σε απτά οφέλη για νοικοκυριά, εργαζομένους, συνταξιούχους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Το πολιτικό στοίχημα είναι διπλό: η κυβέρνηση να δείξει ότι μπορεί να επιστρέφει μέρος του δημοσιονομικού χώρου στην κοινωνία και ταυτόχρονα να διατηρεί την εμπιστοσύνη των αγορών.
Από τον Νοέμβριο του 2026 έως την άνοιξη του 2027, οι παρεμβάσεις θα αρχίσουν να αποκτούν πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα. Εκεί θα κριθεί τελικά και η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής: όχι στο ύψος των εξαγγελιών της ΔΕΘ, αλλά στο πόσο από αυτές θα μετατραπεί σε πραγματική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος πριν από την κάλπη.
