Ο Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές στην Ισπανία για τις 29 Νοεμβρίου, επιβεβαιώνοντας τη φημολογία των τελευταίων ημερών και βάζοντας τέλος στην αβεβαιότητα για την πορεία της κυβέρνησής του. Ο Ισπανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε την απόφασή του σε διάγγελμα προς τους πολίτες, λίγες ημέρες μετά την κοινοβουλευτική ήττα της κυβέρνησης στα μέτρα για τη στεγαστική κρίση.
«Το μέλλον της χώρας εξαρτάται πλέον από εσάς. Ο κόσμος διανύει μια πολύ περίπλοκη εποχή», ανέφερε ο Σάντσεθ, καλώντας ουσιαστικά τους Ισπανούς να αποφασίσουν για την επόμενη ημέρα της χώρας. Η προσφυγή στις κάλπες έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση αδυνατεί να εξασφαλίσει σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ο πρωθυπουργός έκανε παράλληλα έναν απολογισμό της κυβερνητικής του πορείας, επιχειρώντας να παρουσιάσει το έργο της κυβέρνησης στους πολίτες πριν από την προεκλογική αναμέτρηση. «Σε αυτή τη νομοθετική περίοδο μας έλαχε να διαχειριστούμε πρωτοφανείς καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, έχουμε αναγκαστεί να εργαστούμε με ένα ιδιαίτερα ταραχώδες Κογκρέσο», σημείωσε.
Η απόφαση για τις εκλογές ελήφθη μετά τις αλλεπάλληλες επαφές που είχε ο Σάντσεθ το Σαββατοκύριακο με μέλη της κυβέρνησής του και κορυφαία στελέχη των Σοσιαλιστών. Το ερώτημα που κυριαρχούσε ήταν αν ο πρωθυπουργός θα επιχειρούσε να παραμείνει στην εξουσία, αναζητώντας νέες κοινοβουλευτικές συμφωνίες, ή αν θα επέλεγε να ζητήσει νέα λαϊκή εντολή.
Η απάντηση ήταν τελικά η δεύτερη επιλογή.
Η κοινοβουλευτική ήττα που οδήγησε στις κάλπες
Καθοριστική για την απόφαση του Σάντσεθ ήταν η ήττα της κυβέρνησης στο Κογκρέσο την περασμένη Παρασκευή. Οι βουλευτές απέρριψαν δύο νομοθετικά διατάγματα που είχε καταρτίσει η κυβέρνηση ως απάντηση στην πολιτική και κοινωνική πίεση που προκάλεσαν οι κινητοποιήσεις για την κατοικία.
Στο επίκεντρο της κοινωνικής αντίδρασης βρέθηκε η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι της στη Μαδρίτη. Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και τροφοδότησε τις κινητοποιήσεις υπέρ της πρόσβασης σε προσιτή κατοικία, αναδεικνύοντας τη στεγαστική κρίση στην Ισπανία σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ζητήματα της περιόδου.
Τα δύο διατάγματα αποτέλεσαν την προσπάθεια του Σάντσεθ να απαντήσει στην πίεση, όμως η κυβέρνηση δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τις απαραίτητες ψήφους. Η καταψήφισή τους αποτέλεσε ουσιαστικά την τελευταία απόδειξη ότι η κυβερνητική πλειοψηφία δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την κοινοβουλευτική στήριξη.
Από τη στεγαστική κρίση στην εκλογική αναμέτρηση
Η στεγαστική κρίση μετατρέπεται πλέον σε ένα από τα βασικά πεδία της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Οι αυξανόμενες τιμές των κατοικιών και των ενοικίων, οι εξώσεις και η δυσκολία πρόσβασης στην κατοικία έχουν προκαλέσει ισχυρές κοινωνικές αντιδράσεις στη Μαδρίτη και σε άλλες ισπανικές πόλεις.
Η κυβέρνηση είχε επιχειρήσει να παρουσιάσει τις παρεμβάσεις της ως απάντηση σε ένα πρόβλημα που πλήττει ιδιαίτερα τα νοικοκυριά με χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα. Η κοινοβουλευτική ήττα, ωστόσο, επέτρεψε στην αντιπολίτευση να υποστηρίξει ότι ο Σάντσεθ δεν είναι πλέον σε θέση να περάσει τις βασικές πολιτικές του από το Κογκρέσο.
Η απόφαση για πρόωρες εκλογές μεταφέρει πλέον την αντιπαράθεση από τη Βουλή στους πολίτες. Ο Σάντσεθ θα επιχειρήσει να υπερασπιστεί το κυβερνητικό έργο του, ενώ το Λαϊκό Κόμμα και το Vox θα διεκδικήσουν την πολιτική πρωτοβουλία, με το ζήτημα της κυβερνησιμότητας να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Ο Σάντσεθ εγκαταλείπει την προσπάθεια για κοινοβουλευτική επιβίωση
Η επιλογή των πρόωρων εκλογών σηματοδοτεί ουσιαστικά την εγκατάλειψη της προσπάθειας να συνεχιστεί η σημερινή κυβερνητική περίοδος μέσα από διαρκείς διαπραγματεύσεις με τα κόμματα που στηρίζουν κατά περίπτωση την κυβέρνηση.
Ο Σάντσεθ είχε στηριχθεί σε μια σύνθετη κοινοβουλευτική αρχιτεκτονική, στην οποία οι ψήφοι των μικρότερων κομμάτων και κυρίως των καταλανικών σχηματισμών ήταν απαραίτητες για την έγκριση νομοθετημάτων. Η τελευταία ψηφοφορία έδειξε τα όρια αυτής της στρατηγικής.
Η προκήρυξη των εκλογών στις 29 Νοεμβρίου επιτρέπει πλέον στον Ισπανό πρωθυπουργό να επιχειρήσει να ανανεώσει την πολιτική του εντολή. Ταυτόχρονα, όμως, ανοίγει μια εκλογική μάχη με αβέβαιο αποτέλεσμα και με τους πολιτικούς συσχετισμούς να μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά.
Το νέο πολιτικό στοίχημα του Σάντσεθ
Ο πρωθυπουργός επιχείρησε στο διάγγελμά του να δώσει έμφαση στις πρωτοφανείς κρίσεις που κλήθηκε να διαχειριστεί η κυβέρνησή του, αλλά και στα αποτελέσματα της θητείας του. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η προεκλογική στρατηγική των Σοσιαλιστών θα στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στην υπεράσπιση του κυβερνητικού απολογισμού.
Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση αναμένεται να εστιάσει στην αδυναμία της κυβέρνησης να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία και στην ανάγκη για μια πιο σταθερή διακυβέρνηση.
Ο Σάντσεθ ακύρωσε το υπόλοιπο πρόγραμμα της σημερινής ημέρας μετά την ανακοίνωση της απόφασής του. Από εδώ και πέρα, η πολιτική ατζέντα στην Ισπανία περνά ουσιαστικά σε προεκλογική τροχιά.
Οι Ισπανοί θα κληθούν στις 29 Νοεμβρίου να αποφασίσουν αν θα ανανεώσουν την εμπιστοσύνη τους στον Σάντσεθ ή αν θα ανοίξουν τον δρόμο για μια νέα πολιτική πλειοψηφία. Η στεγαστική κρίση ήταν η αφορμή για την τελευταία κοινοβουλευτική σύγκρουση. Η κάλπη θα κρίνει πλέον πολύ περισσότερα: ποιος μπορεί να κυβερνήσει και με ποιες συμμαχίες.
